Nowości 2021

Andrzej Ballo Albowiem

Alina Biernacka Kiedyś, jednak. Wiersze wybrane (1977-2020)


Maria Bigoszewska Złodziejska kieszeń

Nicolas Bouvier Na zewnątrz i wewnątrz

Roman Chojnacki Pasterz słoneczników


Roman Ciepliński Życie zastępcze

Marek Czuku Róbta, co chceta

Adrian Gleń M [małe prozy]

Tomasz Hrynacz Emotywny zip

Tomasz Hrynacz Pies gończy

Jarosław Jakubowski Bardzo długa zima

Zbigniew Kosiorowski Zapodziani

Kazimierz Kyrcz Jr Punk Ogito


Bogusława Latawiec Nieoznakowany szlak

Artur Daniel Liskowacki Cukiernica pani Kirsch (wydanie 2)

Artur Daniel Liskowacki Eine kleine (wydanie 4)

Artur Daniel Liskowacki, Bogdan Twardochleb Przybysze i przestrzenie. Szkice o pisarzach szczecińskich

Joanna Matlachowska-Pala Bezpowrotne

Piotr Michałowski Dzień jest wierszem, świat kolorem

Dariusz Muszer Dzieci krótszej nogi Syzyfa

Marek Pacukiewicz Wieki średnie


Małgorzata Południak Podróżowanie w przestrzeni

Karol Samsel Autodafe 4

Michał Trusewicz Przednówki

 

Nowości 2020

2020. Antologia współczesnych polskich opowiadań

Andrzej Ballo Made in Roland

Roman Ciepliński Ukryte myśli

Krzysztof Ćwikliński Nocny gość

Anna Frajlich W pośpiechu rzeka płynie

Jarosław Jakubowski Wojna

Zbigniew Jasina Inaczej przemijam

Jolanta Jonaszko Portrety

Paol Keineg Powrót do Bretanii

Bogusław Kierc Płomiennie obojętny (o chłopcu, który chciał być Bogiem)

Andrzej Kopacki Sonety, ody, wiersze dla Marianny

Yvon Le Men Tu i tam

Artur Daniel Liskowacki Hotel Polski

Marek Maj Teorie naiwne


Dariusz Muszer Córka męża i córka żony

Dariusz Muszer Księga ramion deszczu

Uta Przyboś Wielostronna

Karol Samsel Autodafe 3

Tomasz Stefaniuk Małpka Koko i inne wierszyki dla (nie)grzecznych dzieci

Bartosz Suwiński Nawie

Henryk Waniek Notatnik i modlitewnik drogowy II

 

"Jesteśmy wytworami / wyobraźni, próbą siebie", www.latarnia-morska.eu, 23.10.2014

Recenzje » Recenzje 2014 » "Jesteśmy wytworami / wyobraźni, próbą siebie", www.latarnia-morska.eu, 23.10.2014

copyright © www.latarnia-morska.eu 2014

Dwa lata po swym poetyckim debiucie (Czekając na Malinę, 2012) Małgorzata Południak w za pośrednictwem szczecińskiego wydawnictwa Forma opublikowała tom Liczby nieparzyste. Zasadniczą część zbioru poprzedza cytat z jedynej ukończonej powieści Ingeborg Bachmann Maliny, który, podobnie jak w poprzedniej książce, odkrywa źródło inspiracji poetki.

Tytuł – Liczby nieparzyste – z matematycznego terminu wydobywa metaforyczne znaczenie. Liczba nieparzysta to liczba niepodzielna przez 2, niesymetryczna, nie tworząca pary. Jeśli przyjąć, że liczba ta stanowi desygnat istoty ludzkiej (co w czasach cyfryzacji i biurokratyzacji zagarniających kolejne fragmenty rzeczywistości nie jest niczym nowym – pisała o tym m.in. Wisława Szymborska), wówczas ów człowiek nieparzysty oznaczałby osobę „bez pary”, wyalienowaną, uwikłaną w samotność. Potwierdza to tytuł wiersza rozpoczynającego tom – Odrzucenie. Podmiot liryczny zwraca się w nim do mężczyzny: „Kiedy poszedłeś, pozwoliłam sobie nie oszaleć”. To paradoksalne stwierdzenie pokazuje ambiwalentną postawę bohaterki, która, choć dotknięta do żywego odejściem bliskiej osoby, postanawia zapanować nad emocjami.

Samotność wpisana jest również w kolejny wiersz pt. Empatia. Podmiot liryczny wspomina w nim umarłą już babcię: „Babcia w pokoju przeliczała muchy uczepione żyrandola. / [...] Przez ostatni rok / odpowiadała na każde pytanie, kiwając twierdząco głową. / [...] co tydzień odkładała na czarną godzinę”. Międzypokoleniowe różnice nie pozwalały im obu na głębszą relację: „[...] Nie chciała słuchać, że nie urodzę / z powodów, które piętrzą się i uciskają”. Mimo że fizycznie były obok siebie, dzieliła je mentalna przepaść. Zarówno staruszka jak i jej wnuczka żyły w odosobnieniu i poczuciu duchowego sieroctwa.

Lecz nie tylko na samotności koncentruje się podmiot liryczny wierszy Liczb nieparzystych. Zajmuje go również problematyka przemijania, którą w odkrywczy sposób eksploatuje przykładowo w wierszu Podróżowanie w przestrzeni: „Otwieram szerzej okno. Do środka przenikają zapachy / ze studni, z nadżartych cegieł. Ruiny niepotrzebnie tracą kształt, / jakby życie miało być tylko przeszłością / albo zniekształconym zarysem wierzchołków wzgórz”. Stara studnia, ruiny to metafory przeszłości odchodzącej w niebyt lub wspomnień z czasem ulegających zatarciu.

Jednak człowiek nie składa się tylko z „wczoraj”, które jest, jak powiada podmiot liryczny, „zaledwie ułamkiem równowagi”. Pełny jego obraz zawiera też „jutro” symbolizowane w wierszu przez „pachnące pestki, które pękają pod ziemią / przeobrażając się w energię”. Zarówno zakorzenienie w przeszłości jak i afirmacja przyszłości wypływają z głębszego namysłu osoby decydującej się na którąś z tych postaw. Dlatego podmiot liryczny zastanawia się, czy możliwa jest bezrefleksyjna egzystencja: „Możliwe, że można prościej przemijać. Wystarczy nie schodzić/ ze ścieżki, [...] spinając pośladki biec tu i teraz. Nie dać się lękom, o przyszłość ruin”. Aby żyć teraźniejszością, należy nie oglądać się ani za siebie ani spoglądać zbytnio przed siebie. Carpe diem?

Poetyckim światem Małgorzaty Południak rządzi zasada kolażu, fragmentaryczności, zaskakujących zestawień. Dynamiczny monolog wewnętrzy inkrustują nowatorsko zastosowane środki artystycznego wyrazu, obok metafor, epitetów czy porównań pojawiają się np. paronomazje: „[...] łazi załzawiona łajza” (Melodia, s. 33). Liryczne wyznania wypływają niejako za pośrednictwem strumienia świadomości. Podmiot liryczny zapisuje to, co widzi, słyszy, czuje, przypomina sobie w danej chwili: „Drzewa gubią kwiaty. Kobiety przestają krwawić. / Powietrze ciemnieje. Pomarańczowa skórka wiotczeje najdłużej. / Czy wystarczy stracić głos, by dostać się do przepony? / Nie będzie następnego razu, pępka, początku tego czegoś? / Klucza” (Melodia, s. 33).

Tak przedstawiona rzeczywistość traci swój obiektywny charakter, przefiltrowana przez „ja” staje się zbiorem husserlowskich fenomenów: „Całość opisu brzmi niemożliwe” (O cierpliwości, s. 25). Bohaterce pozostaje zgoda na taki stan rzeczy: „Trudno sobie wyobrazić/ inne życie [...] Mówię do siebie, / puść. Niech się kręci” (Zawracanie, s. 49).
Agnieszka Kołwzan


Małgorzata Południak Liczby nieparzyste (http://www.wforma.eu/liczby-nieparzyste.html)

  • Dodaj link do:
  • facebook.com