Nowości 2019

Jarosław Błahy Rzeźnik z Niebuszewa

Kazimierz Brakoniecki Twarze świata

Tomasz Hrynacz Dobór dóbr

Piotr Kępiński Po Rzymie. Szkice włoskie

Andrzej Kopacki Inne kaprysy

Dariusz Muszer Człowiek z kowadłem

Dariusz Muszer Wiersze poniemieckie

Paweł Przywara Ricochette

Karol Samsel Autodafe 2

Bartosz Suwiński Bura. Notatnik chorwacki


Paweł Tański Okolicznik północnych pól

Andrzej Wasilewski Jestem i

Sławomir Wernikowski Passacaglia

Jurij Zawadski Wolny człowiek jeszcze się nie urodził

 

Nowości 2018

Jacek Bielawa Kościelec

Zbigniew Chojnowski Zawsze gdzieś jest noc

Wojciech Czaplewski Książeczka rodzaju

Marek Czuku Stany zjednoczone

Janusz Drzewucki Obrona przypadku. Teksty o prozie 2

Anna Frajlich Laboratorium (wydanie 3, rozszerzone)

Jerzy Franczak Święto odległości

Małgorzata Gwiazda-Elmerych Czy Bóg tutaj

Lech M. Jakób Do góry nogami

Jolanta Jonaszko Bez dziadka. Pamiętnik żałoby

Péter Kántor Czego potrzeba do szczęścia

Bogusław Kierc Notesprospera

Wojciech Klęczar Flu Game

Zbigniew Kosiorowski Zapadnia

Sławomir Kuźnicki Kontury

Bogusława Latawiec Pierzchające ogrody

Artur Daniel Liskowacki Spowiadania i wypowieści

Piotr Michałowski Zaginiony w kreacji. Poemat z przypadku

Dariusz Muszer Baśnie norweskie

Uta Przyboś Tykanie

Karol Samsel Autodafe

Miłosz Waligórski Sztuka przekładu

City 4. Antologia polskich opowiadań grozy

 

"Jesteśmy wytworami / wyobraźni, próbą siebie", www.latarnia-morska.eu, 23.10.2014

Recenzje » Recenzje 2014 » "Jesteśmy wytworami / wyobraźni, próbą siebie", www.latarnia-morska.eu, 23.10.2014

copyright © www.latarnia-morska.eu 2014

Dwa lata po swym poetyckim debiucie (Czekając na Malinę, 2012) Małgorzata Południak w za pośrednictwem szczecińskiego wydawnictwa Forma opublikowała tom Liczby nieparzyste. Zasadniczą część zbioru poprzedza cytat z jedynej ukończonej powieści Ingeborg Bachmann Maliny, który, podobnie jak w poprzedniej książce, odkrywa źródło inspiracji poetki.

Tytuł – Liczby nieparzyste – z matematycznego terminu wydobywa metaforyczne znaczenie. Liczba nieparzysta to liczba niepodzielna przez 2, niesymetryczna, nie tworząca pary. Jeśli przyjąć, że liczba ta stanowi desygnat istoty ludzkiej (co w czasach cyfryzacji i biurokratyzacji zagarniających kolejne fragmenty rzeczywistości nie jest niczym nowym – pisała o tym m.in. Wisława Szymborska), wówczas ów człowiek nieparzysty oznaczałby osobę „bez pary”, wyalienowaną, uwikłaną w samotność. Potwierdza to tytuł wiersza rozpoczynającego tom – Odrzucenie. Podmiot liryczny zwraca się w nim do mężczyzny: „Kiedy poszedłeś, pozwoliłam sobie nie oszaleć”. To paradoksalne stwierdzenie pokazuje ambiwalentną postawę bohaterki, która, choć dotknięta do żywego odejściem bliskiej osoby, postanawia zapanować nad emocjami.

Samotność wpisana jest również w kolejny wiersz pt. Empatia. Podmiot liryczny wspomina w nim umarłą już babcię: „Babcia w pokoju przeliczała muchy uczepione żyrandola. / [...] Przez ostatni rok / odpowiadała na każde pytanie, kiwając twierdząco głową. / [...] co tydzień odkładała na czarną godzinę”. Międzypokoleniowe różnice nie pozwalały im obu na głębszą relację: „[...] Nie chciała słuchać, że nie urodzę / z powodów, które piętrzą się i uciskają”. Mimo że fizycznie były obok siebie, dzieliła je mentalna przepaść. Zarówno staruszka jak i jej wnuczka żyły w odosobnieniu i poczuciu duchowego sieroctwa.

Lecz nie tylko na samotności koncentruje się podmiot liryczny wierszy Liczb nieparzystych. Zajmuje go również problematyka przemijania, którą w odkrywczy sposób eksploatuje przykładowo w wierszu Podróżowanie w przestrzeni: „Otwieram szerzej okno. Do środka przenikają zapachy / ze studni, z nadżartych cegieł. Ruiny niepotrzebnie tracą kształt, / jakby życie miało być tylko przeszłością / albo zniekształconym zarysem wierzchołków wzgórz”. Stara studnia, ruiny to metafory przeszłości odchodzącej w niebyt lub wspomnień z czasem ulegających zatarciu.

Jednak człowiek nie składa się tylko z „wczoraj”, które jest, jak powiada podmiot liryczny, „zaledwie ułamkiem równowagi”. Pełny jego obraz zawiera też „jutro” symbolizowane w wierszu przez „pachnące pestki, które pękają pod ziemią / przeobrażając się w energię”. Zarówno zakorzenienie w przeszłości jak i afirmacja przyszłości wypływają z głębszego namysłu osoby decydującej się na którąś z tych postaw. Dlatego podmiot liryczny zastanawia się, czy możliwa jest bezrefleksyjna egzystencja: „Możliwe, że można prościej przemijać. Wystarczy nie schodzić/ ze ścieżki, [...] spinając pośladki biec tu i teraz. Nie dać się lękom, o przyszłość ruin”. Aby żyć teraźniejszością, należy nie oglądać się ani za siebie ani spoglądać zbytnio przed siebie. Carpe diem?

Poetyckim światem Małgorzaty Południak rządzi zasada kolażu, fragmentaryczności, zaskakujących zestawień. Dynamiczny monolog wewnętrzy inkrustują nowatorsko zastosowane środki artystycznego wyrazu, obok metafor, epitetów czy porównań pojawiają się np. paronomazje: „[...] łazi załzawiona łajza” (Melodia, s. 33). Liryczne wyznania wypływają niejako za pośrednictwem strumienia świadomości. Podmiot liryczny zapisuje to, co widzi, słyszy, czuje, przypomina sobie w danej chwili: „Drzewa gubią kwiaty. Kobiety przestają krwawić. / Powietrze ciemnieje. Pomarańczowa skórka wiotczeje najdłużej. / Czy wystarczy stracić głos, by dostać się do przepony? / Nie będzie następnego razu, pępka, początku tego czegoś? / Klucza” (Melodia, s. 33).

Tak przedstawiona rzeczywistość traci swój obiektywny charakter, przefiltrowana przez „ja” staje się zbiorem husserlowskich fenomenów: „Całość opisu brzmi niemożliwe” (O cierpliwości, s. 25). Bohaterce pozostaje zgoda na taki stan rzeczy: „Trudno sobie wyobrazić/ inne życie [...] Mówię do siebie, / puść. Niech się kręci” (Zawracanie, s. 49).
Agnieszka Kołwzan


Małgorzata Południak Liczby nieparzyste (http://www.wforma.eu/liczby-nieparzyste.html)

  • Dodaj link do:
  • facebook.com