"Nogami do góry", https://sztukater.pl, 22.02.2025

copyright © https://sztukater.pl 2025

Roman Ciepliński jest autorem między innymi takich powieści jak „Diabelski młyn” czy „Ukryte myśli”, ale także malarzem i dziennikarzem – redaktorem naczelnym i prezesem zarządu „Kuriera Szczecińskiego” oraz prezesem szczecińskiego okręgu Związku Polskich Artystów Plastyków. „Nogami do góry” to kolejna powieść autora wydana przez wydawnictwo Forma w charakterystycznym, kwadratowym formacie.

Głównym bohaterem historii jest dziennikarz, prezes i redaktor naczelny gazety codziennej w mieście S. Jest on również narratorem historii i to z jego perspektywy poznajemy rozgrywające się w redakcji wydarzenia. Najważniejszym wątkiem opowieści jest chęć wykupienia udziałów wydawnictwa przez jednego z dziennikarzy i przejęcia nad nim kontroli, co spotyka się ze zdecydowanym sprzeciwem jego kolegów, a w szczególności – głównego bohatera. Postanawia on, z pomocą dwojga współpracowników, przeprowadzić śledztwo i dociec, co kierowało ich wspólnym kolegą – chciał nieetycznie zarobić czy może zwariował?

Bohaterowie stworzeni przez Romana Cieplińskiego nie mają imion, a miejsca w których rozgrywa się akcja powieści – nazw. Są tylko litery – N., O., J., S., F i inne, każda z nich zastępuje nazwisko, imię lub nazwę, które w „Nogami do góry” nie są potrzebne. Nie ma znaczenia, jak ma na imię kolega głównego bohatera ani na jakiej ulicy mieszka. Mogłoby to być każda ulica w każdym mieście, a postaciami w historii mógłby być każdy, bohaterowie są bowiem tylko narzędziem do opowiedzenia pewnej historii i zaprezentowania pewnych postaw i cech. Ich anonimowość sprawia, że są to postaci uniwersalne, przedstawiciele społeczeństwa.

Historia przedstawiona przez autora jest niespójna i poszatkowana, utkana z relacji głównego bohatera z wydarzeń dotyczących redakcji i prób przejęcia wydawnictwa, poprzetykanych wspomnieniami redaktora naczelnego, licznymi retrospekcjami i rozważaniami. Jako dziennikarz, główny bohater „Nogami do góry” jest strażnikiem ludzkich historii, których słyszał w swoim życiu bardzo wiele i które co i rusz przytacza. Sprawia to, że główny wątek ginie w gąszczu retrospekcji i dygresji i w pewnym momencie lektury zasadnym staje się pytanie – o czym jest ta książka?

Powieść jest utrzymana w depresyjnej atmosferze. Bardzo wiele miejsca autor poświęca w niej licznym rozważaniom dotyczącym kondycji społeczeństwa i świata, które to rozważania bynajmniej nie są pozytywne. Jako że główny bohater, podobnie jak Roman Ciepliński jest prezesem zarządu i redaktorem naczelnym dziennika, można go uznać za alter ego autora. Podobnie jak przed redaktorem z jego powieści, również przed Roman Ciepliński roztaczało się widmo zniknięcia jego dziennika z rynku. Po pandemii koronawirusa „Kurier szczeciński” dotknęły duże straty finansowe, w związku z czym autor szukał pomocy u premiera. Roman Ciepliński ustami swojego bohatera wyraża własne myśli i opinie na temat schyłku „ery papieru”.

Wnioski, jakie autor wysnuwa z obserwacji współczesnego świata są skrajnie negatywne. Według niego dzisiejsze społeczeństwo jest zepsute, a świat, w którym żyjemy został wywrócony, zgodnie z tytułem powieści, „nogami do góry”. Rządzi w nim hedonizm, a ludzie nie są w stanie samodzielnie myśleć i wyciągać wniosków, są zresztą do tego zniechęcani. W świecie obserwowanym przez autora normalność jest uznawana za coś dziwacznego i niespotykanego. On sami jawi się w nim jako jedyny „normalny”, nietknięty zepsuciem współczesności, kierujący się zasadami. Z poczuciem wyższości obserwuje innych ludzi, którzy są od niego, w jego mniemaniu, gorsi.

„Nogami do góry” to powieść eseistyczna, niemal pozbawiona fabuły, będąca jedynie pretekstem dla autora do tego, by mógł on uzewnętrznić swoją opinię na temat epoki, w której żyje. W efekcie powstał twór, który ani nie opowiada ciekawej historii, ani nie przedstawia wartych poznania poglądów, a sam autor przyjmuje postawę charakterystyczną dla przedstawicieli swojego pokolenia, którzy krytycznym okiem spoglądają na współczesny świat.
Hello_Librorum

Roman Ciepliński Nogami do góry – http://www.wforma.eu/nogami-do-gory.html