Kazimierz Brakoniecki Ostre Bardo
Maria Jentys-Borelowska Moja Eliza
Konrad Liskowacki Pomurnik
Tomasz Majzel Święty spokój
Anna Maria Mickiewicz Po Sokratesie. Wiersze nie tylko filozoficzne
Gustaw Rajmus Angst
Karol Samsel Autodafe 9
Krzysztof Wacławiec W Pasie Oriona
Maria Bigoszewska Gwiezdne zwierzęta
Jan Drzeżdżon Rotardania
Anna Frajlich Pył [wiersze zebrane. tom 3]
Tomasz Hrynacz Corto muso
Jarosław Jakubowski Żywołapka
Wojciech Juzyszyn Efemerofit
Bogusław Kierc Nie ma mowy
Andrzej Kopacki Agrygent
Zbigniew Kosiorowski Nawrót
Kazimierz Kyrcz Jr Punk Ogito na grzybach
Artur Daniel Liskowacki Zimno
Grażyna Obrąpalska Poprawki
Jakub Michał Pawłowski Agrestowe sny
Uta Przyboś Coraz
Gustaw Rajmus Królestwa
Rafał Sienkiewicz Smutny bóg
Karol Samsel Autodafe 8
Karol Samsel Cairo Declaration
Andrzej Wojciechowski Nędza do całowania
PURMAN STEFAN ZBIGNIEW (1895-1942). Łagiernik Włodzimierz Zaleski. Albo łagiernik Ostrogot („lwowski adwokat”). Nie pojmuję, skąd ta nadzwyczajna obfitość polskich skazańców i zesłańców. Łagiernik Bohdan Podoski („wicemarszałek sejmu”), łagiernik Kirtiklis („wojewoda pomorski”) albo łagiernik Mikuć („jego ojciec był marszałkiem dworu Albrechta Radziwiłła w Nieświeżu”).
Tadeusz Kochanowicz spotyka ich w sowieckich obozach („Pieczor-łag. Republika Komi”), o niektórych zesłańcach mamy nieco więcej informacji, na przykład o Stefanie Purmanie: „był doktorem filozofii ze specjalnością historyczną. Jego promotorem był prof. Marceli Handelsman. Znał świetnie kilka języków, m.in. francuski, niemiecki i włoski. Zajmował się tłumaczeniem książek. Jego tłumaczenia wydawane były przez wydawnictwo »Rój«. Przetłumaczył m. in. książkę napisaną przez Silonego. Przetłumaczenie tej książki stało się przyczyną konfliktu z towarzyszami partyjnymi”.
I ponownie Kochanowicz: „Z naszej ósemki nie wpuszczono do pieresilnego punktu jeszcze jednego Polaka. Nazywał się Dąbrowski. O dalszych losach Purmana i Dąbrowskiego nigdy już niczego się nie dowiedziałem. (...) Po kilku dniach pobytu zaczęły się bezpośrednie przygotowania do transportu na wolność kilkusetosobowej grupy Polaków, do której i ja zostałem zaliczony”.
Zwróćmy uwagę na wzmiankę o „kilkusetosobowej grupie Polaków”, pamiętajmy zwłaszcza o łagierniku Purmanie, czyli o ojcu profesora Krzysztofa Pomiana: „Usiłowałem wpoić w niego przekonanie, że jak dotrze do szpitala, to stan jego zdrowia się poprawi. Ja zaś, jak tylko zetknę się z władzami polskimi, będę w jego sprawie interweniował. Purman tylko skinął głową. Był spokojny, żaden muskuł nie zadrgał mu w twarzy, tylko stał się trupio blady” (IX 1941).
[25 III 2025]
© Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki
