Nowości 2021

Andrzej Ballo Albowiem

Alina Biernacka Kiedyś, jednak. Wiersze wybrane (1977-2020)


Maria Bigoszewska Złodziejska kieszeń

Nicolas Bouvier Na zewnątrz i wewnątrz

Roman Chojnacki Pasterz słoneczników


Roman Ciepliński Życie zastępcze

Marek Czuku Róbta, co chceta

Adrian Gleń M [małe prozy]

Tomasz Hrynacz Emotywny zip

Tomasz Hrynacz Pies gończy

Jarosław Jakubowski Bardzo długa zima

Kazimierz Kyrcz Jr Punk Ogito


Bogusława Latawiec Nieoznakowany szlak

Artur Daniel Liskowacki Cukiernica pani Kirsch (wydanie 2)

Artur Daniel Liskowacki Eine kleine (wydanie 4)

Artur Daniel Liskowacki, Bogdan Twardochleb Przybysze i przestrzenie. Szkice o pisarzach szczecińskich

Joanna Matlachowska-Pala Bezpowrotne

Piotr Michałowski Dzień jest wierszem, świat kolorem

Dariusz Muszer Dzieci krótszej nogi Syzyfa

Marek Pacukiewicz Wieki średnie


Małgorzata Południak Podróżowanie w przestrzeni

Karol Samsel Autodafe 4

Michał Trusewicz Przednówki

 

Nowości 2020

2020. Antologia współczesnych polskich opowiadań

Andrzej Ballo Made in Roland

Roman Ciepliński Ukryte myśli

Krzysztof Ćwikliński Nocny gość

Anna Frajlich W pośpiechu rzeka płynie

Jarosław Jakubowski Wojna

Zbigniew Jasina Inaczej przemijam

Jolanta Jonaszko Portrety

Paol Keineg Powrót do Bretanii

Bogusław Kierc Płomiennie obojętny (o chłopcu, który chciał być Bogiem)

Andrzej Kopacki Sonety, ody, wiersze dla Marianny

Yvon Le Men Tu i tam

Artur Daniel Liskowacki Hotel Polski

Marek Maj Teorie naiwne


Dariusz Muszer Córka męża i córka żony

Dariusz Muszer Księga ramion deszczu

Uta Przyboś Wielostronna

Karol Samsel Autodafe 3

Tomasz Stefaniuk Małpka Koko i inne wierszyki dla (nie)grzecznych dzieci

Bartosz Suwiński Nawie

Henryk Waniek Notatnik i modlitewnik drogowy II

 

"Iluzja (upływu) czasu", www.papierowemysli.pl, 07.08.2015

Recenzje » Recenzje 2015 » "Iluzja (upływu) czasu", www.papierowemysli.pl, 07.08.2015

copyright © www.papierowemysli.pl 2015

Czas jest złudzeniem. Wymysłem człowieka – człowieka, który w jakiś sposób musi uporządkować, sklasyfikować i ponazywać (po)znane wymiary istnień swojego oraz innych otaczających go czy wchodzących z nim w interakcje elementów kosmosu. Jeśli zniesiemy kategorię czasu, odrzucimy koncepcję czasowości, to potrzebny będzie – co jasne – alternatywny dodatkowy sposób myślenia o świecie (o ile słowo „świat” jest odpowiednim). Szeroko rozumiana przestrzenność nie okaże się bowiem wystarczająca. A gdyby wybrać tak pojemną kategorię jak opowieść?

Zbudowane z dryfujących atomów myśli, słów, idei (ciał?) wymiary rzeczywistości można nazwać swego rodzaju opowieściami. Nierzadko cząstki elementarne – owe dryfujące atomy – splątują się ze sobą w różnych konfiguracjach. Konstytuują naówczas swego rodzaju konkretne całości, konstrukty pozwalające na wprowadzenie i zakodowanie znaczeń. Agnieszka Masłowiecka w książce „Splątanie” sięga po pojęcie z fizyki kwantowej – stan splątania, a zatem taki, w którym „stan całego układu jest lepiej określony niż stan jego części” [s. 135]. Przykładowo cząstka elementarna może zostać splątana z inną cząstką elementarną, tworząc całość. Jedną z właściwości splątania kwantowego jest poczucie upływu czasu. Innymi słowy, można zaryzykować twierdzenie, że czas „(za)istnieje” wyłącznie wtedy, gdy my „(za)istniejemy” w konkretnym wymiarze wszechświata. Tym samym czas dla jednych może „stać (w miejscu)”, dla innych – „płynąć” (czy „biec”), a dla kolejnych – cofać się, a nawet dokonywać zwinięcia. Na tak zarysowanej koncepcji próbuje autorka rozpisać opowieści różnych ludzi. Historie początkowo zdają się przypadkowo zestawionymi odłamkami, równoległymi, niekiedy symultanicznymi obrazkami rzeczywistości – w efekcie mogą (w zależności od czytelniczych i autorskich umiejętności) zbudować różne „całości”. Nie tylko utworzyć nową jakość, ale i zyskać bądź stracić na wartości.

Istotnym wątkiem w (poza)czasowości wymiarów wszechświata „Splątania” jest kwestia kreatora, wielkiego reżysera całego przedstawienia – pisarza. To on(a) powołuje do istnienia i chwilowych interakcji poszczególne postacie (zwłaszcza zaś trupa, któremu pozwala przez krótki czas opowieści być niby-twórcą, panem czasu i przestrzeni, mistrzem wymiarów rzeczywistości – kimś/czymś „poza”, zawieszonym „pomiędzy”), on(a) tworzy alternatywne historie i niezwiązane ze sobą opowieści. Czas podporządkowany zostaje temu, co opowiadane. O ile autotematyzm i metafikcja we wstępnej fazie „Splątania” (w przed-splątaniu) są ledwo zasygnalizowane, o tyle w końcowej fazie „projektu” splątywania historii ich położenie z marginalnego, peryferyjnego zmienia się na centralne, co niekoniecznie służy dobru opowieści. Pisanie o pisaniu bowiem jest ryzykownym przedsięwzięciem, niebezpiecznym zabiegiem, który łatwo prowadzić może do trywializacji.

Bohaterowie „Splątania” (kobiety, mężczyźni, dzieci – a wśród nich: artyści, lekarze, matki, ojcowie, zbuntowane nastolatki, sparaliżowani, kochankowie, mordercy, trupy czy wreszcie pisarka) spotykają się przelotnie, na dłużej bądź krócej ingerują w życie innej osoby, niekiedy mijają się bez słowa albo potykają o swoje cienie i ciała. Pozornie zmieniają się narratorzy (jednocześnie centralne postacie), a wraz z nimi tytuły fragmentów historii (przykładowo: „Jestem trupem”, „Jestem znikaniem”, „Jestem twoim mordercą” czy „Jestem końcem świata”). Opowieści zasadniczo się splatają, tworzą nowe konfiguracje, ale równocześnie podważają nawzajem swoje istnienia w innych wymiarach rzeczywistości (opowieści). Można je odczytywać oddzielnie, można zestawiać, budować z nich kolejne historie. Nie jest to jednak – jak choćby w przypadku „Gry w klasy” – zręczna żonglerka myślami, ideami, wizjami. Masłowiecka prowadzi swoją narrację (celowo?) na manowce (być może dlatego, że to „opowieść obfitująca w meandry”), zawiesza opowieści, pozwala im rozrastać się pokątnie w czytelniczej interpretacji, wprowadza niedookreślone, otwarte dialogi, stanowiące asumpt do przemyśleń i refleksji na temat początku i końca wszechświata. Nierzadko udostępnia autorka odbiorcom szwy historii, by mogli je przeciąć nożyczkami albo podrzeć na kawałki i poskładać w odmienną mozaikę, przetwarzając tym samym „malowane słowami obrazki” w alternatywne światy. (...)
Luiza Stachura


Agnieszka Masłowiecka Splątanie – http://www.wforma.eu/splatanie.html

  • Dodaj link do:
  • facebook.com