Nowości 2020

2020. Antologia współczesnych polskich opowiadań

Andrzej Ballo Made in Roland

Roman Ciepliński Ukryte myśli

Krzysztof Ćwikliński Nocny gość

Anna Frajlich W pośpiechu rzeka płynie

Jarosław Jakubowski Wojna

Zbigniew Jasina Inaczej przemijam

Jolanta Jonaszko Portrety

Paol Keineg Powrót do Bretanii

Bogusław Kierc Płomiennie obojętny (o chłopcu, który chciał być Bogiem)

Andrzej Kopacki Sonety, ody, wiersze dla Marianny

Yvon Le Men Tu i tam

Artur Daniel Liskowacki Hotel Polski

Marek Maj Teorie naiwne


Dariusz Muszer Córka męża i córka żony

Dariusz Muszer Księga ramion deszczu

Uta Przyboś Wielostronna

Karol Samsel Autodafe 3

Tomasz Stefaniuk Małpka Koko i inne wierszyki dla (nie)grzecznych dzieci

Bartosz Suwiński Nawie

Henryk Waniek Notatnik i modlitewnik drogowy II

 

Nowości 2019

Dejan Aleksić Jak to powiedzieć

Jarosław Błahy Rzeźnik z Niebuszewa

Kazimierz Brakoniecki Twarze świata

Tomasz Hrynacz Dobór dóbr

Piotr Kępiński Po Rzymie. Szkice włoskie

Bogusław Kierc Osa

Andrzej Kopacki Inne kaprysy

Artur Daniel Liskowacki Brzuch Niny Conti

Tomasz Majzel Osiemnasty

Dariusz Muszer Człowiek z kowadłem

Dariusz Muszer Wiersze poniemieckie

Elżbieta Olak Otulina

Paweł Przywara Ricochette

Karol Samsel Autodafe 2

Bartosz Suwiński Bura. Notatnik chorwacki


Paweł Tański Okolicznik północnych pól

Andrzej Turczyński Czasy i obyczaje. Wariacje biograficzne

Andrzej Wasilewski Jestem i

Sławomir Wernikowski Passacaglia

Jurij Zawadski Wolny człowiek jeszcze się nie urodził

 

WĘDROWNICZEK, Ewy Lipskiej „czas w owczej skórze”

WĘDROWNICZEK Marka Czuku » WĘDROWNICZEK, Ewy Lipskiej „czas w owczej skórze”

Czas jest nieustannie, od debiutanckich „Wierszy” (1967), głównym bohaterem poezji Ewy Lipskiej, i to zarówno ten metafizyczny, jak i fizyczny; jako pojęcie filozoficzne – i zjawa realna, objawiająca się bez przerwy na zegarach. To on układa świat i rzeczywistość, nakazując ludziom się starzeć, a miłości przeplatać ze śmiercią. Tytuły dwóch ostatnich tomów Ewy Lipskiej – „Czytnik linii papilarnych” (2015) oraz „Pamięć operacyjna” (2017) to signum temporis, nawiązują bowiem do określeń – jak je nazywa poetka – „gadżetów cywilizacyjnych”, których kiedyś przecież nie było.
A tu nihil novi sub sole – świat nadal jest zagadką, a przy tym jest piękny (ale czy wieczny?), o czym poetka informuje ze stoickim dystansem i z uważnym sceptycyzmem, z oswojoną melancholią, ale i z poczuciem humoru, a jednocześnie z życzliwością dla rzeczywistości i ludzi. No i do tego z pokorą, bo musi się przyznać do niewiedzy:

„Nawet nie wiem
czy to historia nas stworzyła
czy my stworzyliśmy historię.
Czy jesteśmy tylko echem
Czyjegoś innego serca”.
(„Świat”)

Ciśnie się już na usta bardzo literackie rozwiązanie wszelkich ontologicznych wątpliwości: „Może to był sen” (wiersz „Rebus”), bowiem topos życia-snu zawsze był niezwykle pojemny artystycznie (Calderón, Szekspir).
Podmiot przemawiający w omawianych tomach jest na etapie podsumowywania swojego życia („Bestia wspomnień / wciąż szarpie nami”), pisząc o niespełnionych nadziejach; o tym jak wszystko się zmienia i przemija (co może unaocznić np. lektura zbiorów listów miłosnych bądź oglądanie obrazu nieznanego autora); o miłości, ale i zdradzie, zazdrości i kłamstwie; o poetach, na których wydano „wyrok wierszy”; o technicyzjacji wszystkiego, co ludzkie; wreszcie o podstępnym „czasie w owczej skórze”. Znakiem naszych czasów, zdaniem poetki, pozostaje to, że jako ludzie jesteśmy w dalszym ciągu samotni i anonimowi, mimo że na portalach społecznościowych „Całujemy się / z miliardami ust”, bo po prostu „W klinice tłumu / czujemy się bezpieczniej”.
Podmiot ma głęboką wiedzę o życiu i świecie, historii i ludziach. Pisze o tych sprawach bez złudzeń i narzekań, z pewną dozą subtelnej ironii, pół żartem, pół serio (czasem jest to czarny humor) oraz z intelektualnym namysłem. Jest przy tym przenikliwym obserwatorem – zarówno w aspekcie zewnętrznym, jak i od strony psychologicznej:

„Składam się z obaw
a wy potrzebujecie ufności.
Biorę na muszkę wahanie i żal
a wy celujecie w zachwyt i odwagę”.
(„Pamięć operacyjna”)

Przekorne reminiscencje i refleksje iskrzą się błyskotliwymi środkami stylistycznymi. Poetycki świat Ewy Lipskiej tworzą inteligentne paradoksy, antynomie, oksymorony oraz pojemne i wieloznaczne metafory. Poetka nie stroni od okazywania ludzkich emocji i uczuć, ale są one poddane próbie dystansu i uśmiechu. Utwory są zwięzłe – i można w nich tak „po lipsku” przeczytać o tym, co dla poetki było zawsze ważne: o świecie i czasie, domu i dzieciństwie, miłości i śmierci, wierszach i samotności. Czyli o tym wszystkim, co najbardziej lubią miłośnicy poezji autorki z Krakowa.

© Marek Czuku

  • Dodaj link do:
  • facebook.com