MACHNIĘCIA, Podróż siódma, zwana supraską 10

17 sierpnia, środa, 6

Jedziemy dalej. W Krynkach, gdzie źródło lecznicze bije, dwa cmentarze: prawosławny na wzgórzu i kirkut na wzgórzu. Kirkut zdewastowany i zarośnięty jak w Knyszynie. Viola spotyka chłopa starego, który tłumaczy, że macewy jakiś czas temu ktoś z kirkutu ukradł, bo piękne marmurowe były. Teraz tylko kamienne resztki zarośnięte. Ale widać, że tu czasem ktoś przyjdzie, kamuszczek postawi lub ogarek jaki. Tu przy ulicy Garbarskiej – bo w Krynkach wielu Żydów garbarstwem się trudniło – spalona synagoga duża. Mocno spalona, że kamień na kamieniu nie został. Gdzieniegdzie ostały się żydowskie chaty, niektóre okazałe, miejscami eternitem lub innym sidingiem oblepione jak szarańczą. Przy ulicy Czystej cheder na półzrujnowany. Ktoś nam mówi dzień dobry.

Miasto żydowskie w 90% zasiedlone od dziesiątków lat przez tutejszych, czyli zagranicznych. Śpiewny akcent, melodia głosu trochę usypia, rozrzewnia. Ale oni tu przyszli po nie swoje i żyją teraz spokojnie. Nie jest to takie proste. Można po jakimś czasie się przyzwyczaić. W środku jest coś na kształt parczku, od którego odchodzi we wszystkich kierunkach 8 uliczek. Może tu zbierali się kryńscy Żydzi i gadali nie wiadomo o czym, a mogli być bardziej czujni. Viola każe mi się popukać w czoło. Czy mogli przewidzieć że trafią któregoś pięknego dnia do pieca? Przecież pracowali, robili co do nich należało, więc niby dlaczego mieli myśleć o gromadnej śmierci?

Poza tym w Krynkach jest naprawdę czysto, spokojnie.

Na koniec odwiedzamy Kruszyniany, wieś tatarską. Meczet zielony jak trawa, starannie odnowiony. Zadbany. Drewniana furtka zaprasza, by wejść. Za nami horda małych Tatarzątek.

© Maciej Wróblewski